Bediüzzaman'a Göre İttihad-ı İslamın Şartları Nelerdir?.. Maddi birlik, yani Osmanlı gibi; yoksa gayede birlik mi?..

İslam birliği, ancak amaç ve gayede mümkündür. Yoksa araç ve vasıtalarda birlik, ne aklen ne de dinen mümkün değildir.

İslam âleminde neticeye ve gayeye giden, biribirinden farklı çok yollar ve tarzlar vardır. Bu farklı yol ve tarzlar fıtri bir ihtiyaçtan hasıl oluyor. Yani Allah her insanın mizacını ve karakterini farklı yarattığı gibi, toplum ve milletlerin de mizaç ve karakterini farklı olarak yaratmıştır. Bu yüzden  toplumları ve  insanları mizaç ve tarz olarak  bir kalıbın ve potanın içinde eritip tek bir tip ve şekle getirmek mümkün değildir.

Lakin insanların gaye ve amaçta bir çatı altında toplanması mümkün ve caridir. Aynı gayeye farklı mizaç ve yollar ile ulaşılabilir. Nakşilik bir yoldur, gayesi İslam ve İman hakikatlerine ulaşmaktır. Kadrilik bir yoldur, gayesi yine İslam ve İman hakikatlerine ulaşmaktır. Nurculuk bir yoldur, gayesi yine aynı şekilde İslam ve İman hakikatlerine vasıl olmaktır ve hakeza. Demek  yolları bir yolda cem etmek mümkün değildir, ama bir gayede cem etmek gayet mümkün ve makuldür. O zaman İslam birliği netice ve gayede olabilir. Yoksa vasıta ve araçlarda birlik olmaz, bu hem fıtrata hem de dine zıttır.

İslam âleminin gayede birliği temin etmesi için, yollarda ve tarzlarda taassup ve körü körüne tarafgirlikten vazgeçmesi gerekir. Bir meslek sahibi, "Benim mesleğim hak ve güzeldir." deyip revacı için çalışması hakkıdır. Ama başka hak mesleklerin yanlışlığına ima suretinde "Sadece benim mesleğim hak ve güzeldir." demesi yanlıştır. Bu tarz bir hareket gaye birliğini zedeler ve İslam toplumları arasında soğukluğa ve husumete sebebiyet verir. Bu yüzden takım tutar gibi meslek tutmak sakıncalı ve yanlıştır.

Üstad'ın hayatı imandan sonra, nerede ise İslam birliğinin temini için geçmiştir. Gerek Eski Said dönemi, gerek Yeni Said döneminde İslam birliği için çok çabalamıştır. Eserleri ve hayatı buna şahittir. İslam birliği için en dev eseri ve projesi Uhuvvet Risalesi  ve  İhlas Risalesi adlı eserleridir. Bu risaleler İslam alemi tarafından dikkat ile incelenip hayata geçirilse, İslam alemi tarihindekinden daha mükemmel ve şaşalı bir şekilde birliğini ve kuvvetini temin eder kanaatindeyiz. 

Makale Yazarı: 
Sorularlarisale.com